20’lik Diş Rehberi

20'lik diş çekiminden sonra ağrı, şişlik, çene hareketlerinde kısıtlılık ve hafif kanama belirli ölçülerde normal iyileşme bulguları olabilir. Ancak belirtilerin giderek şiddetlenmesi, kontrol edilemeyen kanama, yüksek ateş, nefes alma/yutma güçlüğü veya giderek artan şişlik gibi durumlarda diş hekimine başvurulmalıdır.

Bu yazıda ne bulacaksınız?

• Ağrı
• Şişlik
• Kanama
• Alveolit
• Enfeksiyon
• Ateş
• Trismus
• Uyuşukluk   

Bu gibi durumlar neden olur? Çözüm için ne yapmak gerekir ve ne zaman hekime başvurmalıdır? Bu soruların cevabını makalede bulabilirsiniz.

20'lik Diş Nedir?

20’lik dişlerin oluşumu 7-10 yaş arasında başlar. 20’lik dişin, dış tabakasını oluşturan mine tabakasının tamamlanma süreci 12-16 yaş aralığında gerçekleşir. Bireylerin 20’lik diş çıkarma diye tanımladıkları dönem ise 17-21 yaş arasıdır. Dişlerin kök gelişimi ise 25 yaşına kadar sürmektedir.

20'lik Diş Gelişimi

Tabi ki anlattığımız süreç, 20’lik diş kendine uygun bir yer bulduğunda, bu şekilde gerçekleşir. Ancak genelde 20’lik dişler, yeterli boşluğu bulamadıkları için ya tamamen ya da kısmen kemik ve yumuşak dokunun içinde gömük olarak kalırlar.

En sık gömük kalan dişler alt çene 20 yaş dişleridir. Bunu üst çene 20 yaş dişleri takip eder. Genel anlamda bireyin şikayetine neden olan rahatsızlıklar daha çok 20’lik dişin gömük kaldığı durumlarda gerçekleşir.  

20’lik Diş Ağrısının İlk Belirtileri Nelerdir?

20’lik diş ağrısı deyince iki durum göz önünde bulundurulmalıdır. Birincisi dişte meydana gelen ağrıdır. İkinci ise 20’lik dişin neden olduğu yansıma ağrılardır.

20’lik diş ağrısı, çürük veya diş eti iltihabından kaynaklanır. Şiddetli ağrıya dönüşmeden önce tatlı yiyecekler yendiğinde hassasiyet oluşması, soğuk uyaranlarda anlık-keskin bir ağrı oluşması ve hafif sızlamalar şeklinde kendini hissettirir. Bu aşamalarda müdahale edilmediğinde ise şiddetli ağrıya dönüşür.

Çene ekleminde ve baş-boyun bölgesindeki ağrıların kaynağı da 20 yaş dişi olabilir. Bu durum yansıyan ağrı olarak tanımlanır. Muayenede başka bir neden bulunamadığında, 20’lik dişlerin klinik ve radyografik olarak değerlendirilmesi gerekebilir.  

20'lik Diş Ne Zaman Çekilir?

Maalesef toplumda 20’lik dişler mutlaka çektirilmeli diye yanlış bir inanış bulunmaktadır. Halbuki sadece ağız ve diş sağlığı etkileyecek bir problem varlığında 20’lik diş çekimi gerekir. Her gömülü 20 yaş dişinin çekilmesi gerekmez. Şikâyet veya patolojik bulgu olmayan 20 yaş dişleri, klinik ve gerekli durumlarda radyografik kontrollerle izlenebilir.

Peki, hangi durumlarda 20’lik diş çekimi gereklidir?

1. 20’lik Diş Çürüğü

20’lik dişler, konumlarından dolayı ağız bakımı yapılırken yeteri kadar temizlenemezler. Bu da diğer dişlere göre daha hızlı çürümelerine neden olur. Dişin konumu tedaviye müsait ise dolgu ile tedavi edilir. Ancak yaygın olarak 20’lik dişlerin pozisyonu dolgu veya kanal tedavisi için müsait değildir. Bu durumda problemin giderilmesi için 20’lik dişin çekimi gerekir.

2. Diş Eti İltihabı

Kısmen sürmüş 20’lik dişlerde, diş ile dişi çevreleyen diş eti arasında tam bir kontak yoktur. Diş ile diş eti arasında cep şeklinde boşluk bulunur. Bu boşluk, besin artıkları ve bakteriler için uygun bir birikme zemini oluşturur.

20'lik Diş İltihabı

Bakteri ve besin artığı birikimi, zamanla diş etinde ödeme ve takibinde diş eti iltihaba neden olur. Bununla birlikte ağız kokusu, trismus (çenenin tam açılaması) ve 20’lik diş ağrısı görülebilir. Bu durumda yine en uygun tedavi 20’lik dişin çekilmesidir.

Diş Hekimi Notu:

Burada benim de ara ara yaşadığım ve klinikte sık karşılaştığım, bir durumu ifade etmekte fayda görüyorum. Diş ile diş eti arasına besin birikimi öncelikli olarak diş etinde ödem meydana getirir. Diş etindeki bu şişme ağrılı bir durumdur ve genelde bireyler bunun 20’lik diş ağrısı olduğunu düşünerek kliniğe gitme ihtiyacı hissederler. 

Bu tip durumlar da yapılaması gereken mümkün olduğunca nazik şekilde bölge temizlenmeli ve besin artıklarının birikmesi önlenmelidir. Ağrı ve şişlik belirginse veya tekrarlayan perikoronitis varsa diş hekimi danışılmalıdır. Ödem dağılınca ağrı şikâyeti geçer. Bu tip durumlar da 20’lik dişin çekimi gereksizdir. Ancak çok sık tekrar ediyorsa 20’lik diş çekimi yapılarak problem kökten çözülebilir.

3. Komşu Dişin Çürümesi

Özellikle kısmen sürmüş, yarı gömük 20’lik dişlerde görülen bir problemdir. 20’lik diş ile komşu diş arasında meydana gelen besin birikimi, hem 20 yaş dişinin hem de komşu dişin çürümesine neden olur. Geç kalındığı durumlarda iki dişin de çekilmesi gerekebilir.

Eğik şekildeki 20'lik diş, komşu dişin çürümesine neden olur

Genelde ağrı olmadan, iki diş arasında çürük olduğunu anlamak mümkün olmadığından, bu tip 20’lik dişlere sahip olan bireylerin düzenli periyotlarda diş hekimi kontrolüne gitmelerinde fayda vardır.

4. 20’lik Dişin Yanağa Zarar Vermesi

20’lik dişlerin kesici yüzeyleri, sürme bozukluğundan dolayı yanağa bakar pozisyonda olabilir. Bazen de diş dizisinde, olması gerektiği yerden daha önde konumlanmış olabilir. Bu durumda çene açılıp-kapatıldığında yanakta tahriş ve ağrı meydana gelir. Böyle bir şikâyet varsa 20’lik dişin kesici yüzeyleri bir miktar aşındırılabilir. Ama kesin çözüm 20’lik dişin çekimidir. 

5. Çapraşıklığa Neden Olabilir

20'lik dişler komşu dişleri iterek çapraşıklığa neden olabilir

20 yaş dişlerinin ön dişlerdeki çapraşıklığın doğrudan ve tek başına nedeni olduğu kesin olarak gösterilmiş değildir. Bu nedenle yalnızca ileride oluşabilecek çapraşıklığı önlemek amacıyla 20 yaş dişlerinin rutin olarak çekilmesi önerilmez. Ortodontik tedavi planı varsa karar, hastanın klinik ve radyografik durumuna göre ortodontist ve diş hekimi tarafından verilmelidir.

6. Kist ve Tümör Varlığı

Gömük 20’lik dişlerin etrafında kist veya tümör oluşmuş olabilir. Kist oluşumu, kemik dokusunun yıkımına, çevrede ki dişlerin yer değiştirmesine veya zarar görmesine neden olabilir. Böyle bir durumda 20’lik diş ameliyatı yapılarak diş çekilmeli ve kist temizlenmelidir.

7.Çene Kırıkları

Dünya üzerinde her 100bin insanın 11’inin alt çenesinde kırık görülmektedir. Gömük 20’lik dişin, kemiğin devamlılığının bozulmasına ve bulunduğu bölgede zayıflamaya neden olmasından dolayı kırık oluşma riskini arttırır.

20'lik Diş Çekimi Zor mudur?

20 yaş dişlerinin çekim zorluğu, dişin pozisyonuna, köklerin anatomisine, dişin sinire yakınlığına ve hekimin tecrübesine göre değişiklik gösterebilir. Genel olarak üst 20 yaş dişlerinin çekimi alt 20 yaşlara göre daha kolaydır. İyileşme süreci de daha kısa sürer.

Genelde en zor çekimler 20'lik dişin bu şekilde yatay pozisyonda olduğu çekimlerdir.

 

Sinire yakın olan 20'liklerin çekimi de zahmetli olabilmektedir.

Diş Hekimi Notu:

Bu tip zorlu çekimlerin tecrübeli bir çene cerrahı tarafından yapılması işlemin zorluğunu büyük ölçüde azaltma, çekim sonrası sürecin daha rahat geçirilmesini sağlamaktadır. Tavsiyem bu tip çekimleri çene cerrahına yaptırmanızdır.

20'lik Diş Çekimi Ne Gibi Problemler Yaşanabilir?

1. 20'lik Diş Çekimi Sonrası Ağrı Olur mu?

20'lik diş çekimi özellikle cerrahi/gömülü diş çekimlerinde ağrı ve şişlik genellikle beklenen postoperatif sonuçlardır. Takip eden günlerde hafif ağrı şişlik olağan kabul edilir ve ağrı kesiciler ile kontrol altında tutulabilirler.

20’lik diş çekim sonrası şiddetli veya giderek artan ağrı, özellikle birkaç gün içinde azalmak yerine belirginleşiyorsa, alveolit gibi komplikasyonların değerlendirilmesini gerektirebilir.

20’lik dişte çekim sonrası ağrı oluşması genelde alveolit veya çekim esnasında komşu dişe gelen travmadan kaynaklanır. En sık görülen etken ise alveolittir.

Diş Çekimi Sonrası Görülebilen Alveolit

Alveolit Nedir?

Alveolit, genellikle çekimden bir kaç gün sonra (2-4 gün) ortaya çıkan, şiddetli ağrı, ağız kokusu, çekim boşluğundaki kan pıhtısının uzaklaştığı ve ağız açmada zorluk yaşanan bir rahatsızlıktır. Çekim boşluğundaki normal iyileşme pıhtısının bozulması/kaybıyla ilişkili şiddetli postoperatif ağrı tablosu olarak tanımlanır.

Ne zaman Ortaya Çıkar?

Çekimi takip eden bir kaç gün içinde, çoğunlukla 1-5 gün içinde ortaya çıkar. Günler geçtikçe daha da şiddetlenir. 

Tipik belirtileri Nelerdir?

• Şiddetli ve zonklayıcı ağrı
• Kulağa, şakağa, göze ve boyna doğru yayılan ağrı
• Aynadan bakılınca boş ve kuru bir görüntü vardır
• Kötü ağız kokusu ve metalik tat

Neden postoperatif ağrıdan daha şiddetlidir?

Normal bir diş çekiminden sonra çekim boşluğu pıhtı ile dolduğu için dış etmenlerden etkilenmez. Ancak alveolitte çekim bölgesi boş kaldığı için hava, tükürük, yiyecekler direk olarak çene kemiği ve sinir uçlarına temas eder. Bu da normalden daha şiddetli bir ağrıya neden olur.

İlaç Etki Eder mi? Antibiyotik Gerekir mi?

Alveolit, tek başına bakteriyel bir enfeksiyon olarak değerlendirilmez. Bu nedenle rutin olarak antibiyotik verilmesi genellikle gerekli değildir. Tedavinin temelini ağrı kontrolü ve çekim soketinin hekim tarafından değerlendirilmesi/uygun şekilde temizlenmesi ve gerektiğinde pansuman oluşturur..

Çözüm:

20’lik diş çekim sonrası ağrı oluştuğu durumlarda yapılması gereken tekrar diş hekimine gitmektir. Alveolit ağrısı ilaçlar ile geçmeyeceği için diş hekiminin çekim bölgesine pansuman yapması gerekebilir.

Alveolit durumunda diş hekimi, çekim bölgesine pansuman yaptıktan sonra  ağrı kesici bir madde yerleştirir. Bu durum ağrı tamamen geçinceye kadar periyodik olarak tekrarlanır.

Alveolit oluşmasını engellemek için hastanın çekim öncesinde ve sonrasında ağız hijyenine çok dikkat etmesi gerekir.

Diş Hekimi Notu:

Alveolitin oluşumunda tek bir neden yoktur. Cerrahi travma, sigara kullanımı, çekim bölgesindeki enfeksiyon ve bazı hasta özellikleri riski artırabilir. Sigara, alveolit riskini artırdığı için mümkün olduğunca uzun süre kullanılmamalıdır. Özellikle ilk birkaç gün sigara içmemek önemlidir, taneli besinler tüketmemek, kanama durduktan sonra sabah-akşam gargara ile çekim bölgesinin temiz kalmasını sağlamak alveolit riskini azaltacaktır.

2. 20’lik Diş Çekimi Sonrası Kanama

Çekim yapıldıktan sonra kanamanın kontrol altına alındığı durumlarda, tekrar bir kanama başlaması beklenmez.

Diş hekiminin vereceği steril spanç en az 30-40 dakika ısırılmalı

Genellikle 20’lik diş çekimi sonrası kanama, hastaların tamponu yeterli süre (30-40 dakika) ağızda tutmamalarından, tükürmelerinden, ağızları su veya gargara ile çalkalamalarından veya sigara kullanmalarından dolayı gerçekleşir. Bu durum bazen doktorun yeteri kadar bilgilendirmemesinden bazen de hastaların ihmalinden kaynaklanır.

Çözüm:

20’lik diş çekimi sonrası kanama olduğu durumlarda ilk yapılması gereken şey çekim bölgesine tampon uygulanmasıdır. Tampon için en ideal materyal gazlı bezdir. 

Uygulanan tampon yeterli bir basınçla, kanama duruncaya kadar çekim bölgesinde tutulmalı ve tampon çıkarıldıktan sonra tükürme, ağız çalkalama, sigara ve alkol tüketiminden uzak durmak gerekir.

Şayet bu müdahaleye rağmen yoğun bir şekilde akan, durmayan bir kanamanız varsa vakit kaybetmeden diş hekimine gitmeniz gerekir. Hafif sızıntı şeklindeki kanamalar olağandır ve 24 saat içerinde tamamen durur.

3. 20’lik Diş Çekimi Sonrası Şişlik

20’lik diş çekimi sonrası şişlik oluşması, ya travmaya yanıt olarak ortaya çıkan bir ödemden ya da çekim yerinin enfekte olmasından dolayı oluşan iltihabi bir durumdan kaynaklanır.

Ödeme bağlı 20’lik diş çekimi sonrası şişlik oluşması, genelde uzun süren işlemlerde ve çekim sırasında çevre dokulara zarar verildiği durumlarda ortaya çıkar.

20'lik Diş Çekimi Sonrası Şişlik Görüntüsü

Ödeme bağlı şişlik 48-72 saat arasında en yüksek seviyeye çıkıp, 3.günden sonra azalmaya başlar. Bir haftanın sonunda tamamen geçer.

Enfeksiyon kaynaklı 20’lik diş çekimi sonrası şişlik oluşumu ise, ağız hijyeninin kötü olmasından dolayı çekim yerinin yeniden enfekte olup iltihaplanmasından kaynaklanır. Ödemden farklı şişliğe şiddetli ağrının da eşlik etmesidir.

4.Gün Şişlik hala normal mi?

Şişlik genellikle çekimden sonraki 48–72 saat içinde en belirgin seviyesine ulaşır ve daha sonra giderek azalır. Dördüncü günde hâlâ şişlik olması tek başına anormal değildir. Ancak şişliğin giderek büyümesi, 3. günden sonra belirgin şekilde artması, şiddetli ağrı, ateş, kötü tat/koku, irin, halsizlik veya yutma-nefes alma güçlüğü eşlik etmesi durumunda diş hekimi tarafından değerlendirilmelidir.  

Çözüm:

Ödeme bağlı şiş olduğu durumlarda, çekim bölgesine buz kompres uygulanarak şişliğin inmesi sağlanabilir. İlk 24–48 saatte, hekiminizin önerdiği şekilde, dışarıdan soğuk uygulama şişlik ve rahatsızlığın azaltılmasına yardımcı olabilir. Buz doğrudan cilde temas ettirilmemelidir.

Enfeksiyona bağlı 20’lik diş çekimi sonrası şişlik oluştuğu durumda ise yapılması gereken diş hekiminde giderek çekim bölgesine pansuman yaptırmaktır. Pansuman ile birlikte hekimin reçete edeceği ilaçları da kullanmanız gerekir.  

4. 20’lik Diş Çekimi Sonrası İltihap

20’lik Diş Çekimi Sonrası İltihap oluşmasına neden olan faktörler vardır. Bunlar;

• Dikişlere rağmen yara bölgesine besin artıklarının birikmesi
• Yara bölgesinde ki dokunun yetersiz kan dolaşımından dolayı beslenememesi
• Dokuda ölü boşluk oluşturan kanama ve ödemlerin meydana gelmesi

Çözüm:

• Çekimi takiben 24 saat sonra dişler fırçalanmaya başlanmalı ve klorheksidin içerikli ağız çalkalama suları kullanılarak ağız hijyeni korunmalıdır.
• İyileşme süresince sigara ve alkolden uzak durmak gerekir.
• Gün içerisinde 3-4 kere ılık tuzlu su ile gargara yapılabilir. Bu uygulama iyileşmeyi hızlandırır. Bir bardak suya bir çay kaşığı tuz konulması yeterlidir.
• Son olarak iltihap ve apse oluştuğu durumlarda diş hekimine gidilmelidir. Diş hekiminin yapacağı pansuman ve reçete edeceği ilaçlar iyileşmenin hızlanması için önemlidir.

5. 20’lik Diş Çekimi Sonrası Ateş Normal mi?

Diş çekimi sonrası vücut ısısında hafif bir artış beklenebilir. Ancak bu artış 12-24 saat sürer. 24 saatten sonra ateşin devam etmesi yaranın enfeksiyon kaptığını ya da ameliyat sonrası oluşan sistemik bir nedenden kaynaklanır.

Çözüm:

Yarada enfeksiyon oluşması durumunda ne yapılması gerektiğini 20’lik Diş Çekimi Sonrası İltihap başlığı altında işlemiştik. Burada ki farklı durum sistemik bir neden olabileceğidir. Bunun ile alakalı doktora gidilmesi gerekmektedir.

6. 20’Lik Diş Çekimi Sonrası Çene Kilitlenmesi Olur mu?

Trismus çene hareketlerinde kısıtlılığa neden olan bir rahatsızlıktır. Genellikle alt 20’lik diş çekimi sonrasında oluşmaktadır. Trismusun nedeni, çene eklemine gelen travma, çiğneme kasında meydana gelen enfeksiyon veya çekim esnasında aşırı kemik kaldırılmasından kaynaklanır. Trismusun birkaç gün içerinde geçmesi beklenir. Devam ettiği durumlarda ise diş hekimine gitmek gerekmektedir.

20'lik Diş Çekimi Sonrası Çene Hareketliliği Kısıtlanabilir

Çözüm:

Trsimus durumunda hekiminizin vereceği ısı, masaj ve basit egzersiz uygulamalarını, diş hekiminin tarif ettiği şekilde uygulamanız gerekir.

7. 20’lik Diş Çekimi Sonrası Yüzüm Uyuşuk Kalır mı?

20’lik diş çekimi sonrası oluşan uyuşukluğun farklı nedenleri olabilir. Ana neden çekim esnasında veya lokal anestezi yapılırken 20’lik dişin yakından geçen sinirin zarar görmesidir. Bu yüzden 20’lik diş çekimi öncesinde, hekimler röntgeni inceleyerek, sinirin konumuna göre hareket ederler.

Çekim sonrası meydana gelen ödemde sinire bası uygulayarak uyuşukluğa neden olabilir.

20'lik Dişin Sinire Yakın Olduğu Durum

Hekimler ne kadar dikkatli olsalar da bazı durumlarda sinir zarar görebilmektedir. Bu durum dudak, yanak veya dilde hissizliğe neden olur.

20’lik diş bölgesinde neurapraksia (çevresel sinir lifleri), mandibula ve lingual sinir gibi farklı sinir lifleri bulunmaktadır. 

Çevresel sinir lifleri zarar gördüğünde genellikle 2 hafta içerisinde kendiliğinden iyileşir. Mandibular sinir hasar görmüşse iyileşme süreci 1-6 ay sürebilmektedir.

Diş Hekimi Notu:

Genel olarak bu uyuşuklukların çoğu geçici duyu değişikliğidir. Belirli bir süre içerisinde kendiliğinden iyileşecektir. Kalıcı bir sinir hasarı oluşması çok nadir görülen bir komplikasyondur. Bu sebepten çok endişelenmeniz gerekmemektedir.  

İyileşme Süreci Belirtileri Nelerdir?

Sinir dokusu çok yavaş iyileşir. İyileşme başlarken bölgede karıncalanma, iğne batması, kaşınma veya elektriklenme gibi hisler duyulur. Bu belirtiler sinirin "uyandığının" ve iyileşme sürecine girdiğinin en net kanıtıdır

Diş Hekimi Ne Yapar?

Hissizliğin 24 saati geçtiği durumlarda diş hekimine gitmek gerekir. Hekimler bu tip durumlarda çeşitli vitamin takviyeleri ile beraber sıcak kompres uygulaması tavsiye edecekler ve periyodik kontrollerle iyileşmeyi takip edeceklerdir.

Bu uygulamalar iyileşme sürecini hızlandırmaktadır. Ancak tam iyileşme için vücudun sinir liflerini tamir etmesini beklemekten başka çare yoktur.

20'lik Diş Çekimi Sonrası Hangi Durumlarda Acil Diş Hekimine Gitmek Gerekir?

• Kontrol edilemeyen ve yoğun şekilde devam eden kanama
• Giderek artan yüz ve boyun şişliği
• 4 gün geçmesine rağmen geçmeyen şişlik
• Nefes alma ve yutma güçlüğü
• Yüksek ateş
• 2. günden sonra artan şiddetli ağrı
• İlaçlara karşı gösterilen reaksiyonlar

 

Klinikte Sık Sorulan Sorular

• 20'lik diş çekimi sonrası kaç gün ağrı olur?
• 2-3 gün içerinde hafifleyerek geçen, ağrı kesicilerle kontrol edilebilen bir ağrı olur. 2.günden sonra artmaya başlayan şiddetli ağrı durumunda diş hekimine gitmeniz gerekir.

• Çekim sonrası uyuşukluk ne kadar sürer?
• Üst çene 20 yaş diş çekimlerinde 2 saat, alt çene 20 yaş diş çekimlerinde 4-5 saat kadar sürer.

• Çekimden sonra kanama nasıl durdurulur?
• Çekimden sonra çekim bölgesine gazlı bez ile basınç uygulanır. Kanamaların çoğu bu uygulama ile durdurulur. 

• Bütün 20 yaş dişlerimi çektirmeli miyim?
• Hayır, 20 yaş dişinizde çürük yoksa, diş eti iltihabına neden olmuyorsa veya komşu dişe bir zarar vermiyorsa çektirmenize gerek yoktur.

• Çekim sonrası antibiyotik kullanmam gerekir mi?
• Her çekim sonrasında antibiyotik kullanmak gerekmez. Hekiminiz gerek görmedikçe antibiyotik kullanmayın. Antiinflamatuar bir ağrı kesici yeterli olacaktır.

• 20 yaş dişi yerine implant yapılabilir mi?
• Kemik hacminin müsait olduğu, ve sinire yeterli mesafenin bulunduğu bölgelere implant yapılabilir. Ama 20 yaş dişi bölgesinin genelde çiğneme fonksiyonuna çok katkısı olmadığı ve çok geride konumlandığı için bu bölgeye implant yapılması çok tercih edilmemektedir.

Yazar: Dt. Muhammet Hekim
Son güncelleme: 14 Eylül 2026
Tıbbi içerik: Diş hekimi tarafından hazırlanmıştır.

Not: Konuyla alakalı sorularınızı makalenin alt kısmındaki yorum kısmından veya iletişim sayfasından sorabilirsiniz. Kısa sürede cevap vermeye çalışacağım.