Dişlerimizi Neden Sıkıyoruz?

 

Diş Sıkma (Bruksizm) Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Bruksizm, genelde kişilerin uyku esnasında dişlerini sıktığı, gıcırdattığı veya birbirine bastırdığı bir durumdur. Uyanıkken de gerçekleşebilmektedir.

Bruksizm (Diş Sıkma) Nedir?

Bruksizm, çiğneme ve öğütme gibi fonksiyonel bir amaç olmaksızın, dişlerde meydana gelen sıkma ve/veya gıcırdatma ile karakterize parafonksiyonel bir aktivitedir.

Uyku esnasında gerçekleşebileceği gibi, uyanıkken de gerçekleşebilir. 

Diş Sıkma Neden Olur?

Bruksizm’in üzerinde etkili olduğu düşünülen faktörler halen tam olarak açıklanamamış olmakla beraber, yapılan çalışmalar aşağıda sayılan faktörlerin birinin veya bir kaçının diş sıkmaya neden olduğunu göstermektedir.

• Diş eksiklikleri
• Uzamış dişler
• Hatalı restorasyonlar
• Dişlerin kapanışındaki bozukluklar
• Huzursuz bacak sendromu gibi uyku bozuklukları
• Antidepresan kullanımı
• Aşırı sigara ve alkol kullanımı (Çalışmalar sigara içenlerin içmeyenlerden iki kat daha fazla bruksizm belirtisine sahip olduklarını ortaya koymuştur)
• Aşırı miktarda kafein içeren içecekler tüketmek
• Anksiyete, stres, hayal kırıklığı ve gerginlik
• Agresif ve rekabetçi kişilik
• Genetik faktörler

Bruksizm Belirtileri Nelerdir? Diş Sıktığınızı Nasıl Anlarsınız?

• Dişlerde hassasiyet, çatlama, yontulma
• Diş etlerinde çekilme
• Sabahları çene kaslarında geçici ağrı veya yorgunluk
• Kulakta bir sorun olmamasına rağmen, kulak ağrısı gibi hissedilen bir ağrı
• Çenelerde kilitlenme
• Şakaklarda oluşan hafif baş ağrısı
• Kişinin uyku partnerini uyandıracak kadar yüksek sesle dişlerini gıcırdatması
• Dil, yanak ve dudaklarda ısırma izleri 

Yanaklarda meydana gelen ısırma izleri

Diş Sıkmanın Zararları ve Ağız İçi Etkileri

• Dişlerde aşınma ve kırıklar
• Diş restorasyonlarında ve implantlarda kırıkların oluşması
• Çene eklemi ağrıları
• Çiğneme kaslarında ağrı
• Baş ağrısı
• Diş eti etlerinde çekilme ve kemik kaybı

Dişlerde aşınma ve diş etlerinde çekilme

Diş Sıkma Tedavisi Nasıl Yapılır?

Multifaktöriyel bir rahatsızlık olan bruksizm tedavisinde de olası etkenler göz önünde bulundurularak bir yol izlenir.

• Öncelikli olarak hastaya parafonksiyonel rahatsızlığı anlatılır ve gün içinde bu alışkanlığını nasıl kontrol edeceği hususunda bilgi verilir.
• Dil-damak egzersizleri gösterilir. (Bu egzersizlerin gece görülen parafonksiyonel aktiviteleri azalttığı bildirilmiştir. Bu teknik hastaların 5 sn süreyle dişlerini sıkması, sonra gevşemesi esasına dayanır. Egzersiz her seansta 10 kez olmak üzere, günde 6 defa tekrarlanır.)
• Diş sıkma ağız içindeki hatalı restorasyonlardan veya dişlerdeki anomalilerden kaynaklanıyorsa, bu problemler diş hekimi tarafından giderilir.
• Bruksizm stres veya anksiyete kaynaklı ise, psikolojik destek alınması

Gece Plağı Tedavisi

Bruksizm’in tedavisinde en sık tercih edilen yöntem, diş hekimleri tarafından ağız içinden alınan ölçülerle kişiye özel hazırlanan gece plaklarıdır.

Gece Plağı - Oklüzal Splint

Gece plakları 2-3 mm kalınlıkta sert akrilikten kişiye özel olarak yapılır. Teslim öncesinde ağız içinde şekillendirilerek çenelere arasındaki kapanış ilişkisi ayarlanır.

Gece plakları 6 ay boyunca uykuda kullanılır. Bu süre zarfında kontrol randevuları ile çeneler arası ilişkiler yeniden düzenlenir.

Oklüzal splintler kasların hiperaktivitesini ve semptomları (ağrı, dişlerde aşınma, diş eti çekilmesi vb.) azaltır.

Diş Hekimi Notu:

Gece plakları bruksizmi tedavi etmez. Gece plağının amacı diş sıkmanın neden olduğu olumsuzlukları en aza indirgemektir. Zaten günümüzde bruksizmin net bir tedavisi bulunmamaktadır.

Masseter Botoks (Diş Sıkma Botoksu)

Diş sıkması aşırı olan hastalarda gece plağı ile beraber masseter botoks uygulaması yapılır. Botoks için kullanılan Botulinum Toksin asetilkolin salınımını inhibe ederek kas kasılma faaliyetini geçici şekilde yavaşlatabilmektedir. 

Botoks uygulaması sonrası diş sıkma ve ağrı şikayetleri birinci haftadan itibaren büyük oranda azalır. Altıncı aya kadar etkisi giderek azalır.

Rahatlamak İçin Evde Yapılabilecekler

• Sıkma-Gevşeme Egzersizi:
• 5 sn süreyle dişleri sıkma, sonra gevşeme esasına dayanır. Egzersiz her seansta 10 kez olmak üzere, günde 6 defa tekrarlanır. Amacı beyindeki parafonksiyonel aktivite programını inhibe etmektir. Diş sıkma sırasında hastanın ağrısı olursa, egzersizin uygulanmaması gerekir.
• Gün içinde müzik dinlemek, yatmadan önce sıcak bir banyo yapmak veya egzersiz yapmak rahatlamaya yardımcı olabilir.
• Özellikle akşam yemeğinden sonra kafeinli kahve veya çay içmekten kaçınmak ve bruksizm (diş sıkması) kötüleştirebileceğinden akşamları alkolden uzak durmak bireyin çenesini sıkmasını durdurabilir.

Diş Sıkma İçin Hangi Doktora / Bölüme Gitmeli?

Diş sıkma şikayeti ile alakalı öncelikli olarak diş hekimine gitmeniz gerekir. 

Diş sıkma sorununun temelinde yoğun stres, anksiyete veya uyku bozukluğu varsa psikolojik destek süreci faydalı olur. 

 Uyku sırasında istemsiz kas hareketleri veya nörolojik bir durum şüphesi olduğunda nöroloji uzmanına gitmeniz gerekir.

Diş Sıkma Kuvveti Ne Kadar Olur?

Sağlıklı bireylerde çiğneme sırasında besinin cinsine göre azı dişleri bölgesinde ortalama 2-12 kg (20-120 N) kuvvet uygulanır. Bruksizm’li bireylerde uyku sırasında ki hareketlerde bu değer ortalama 22-26 kg (220-260 N) ulaşabilmektedir. Diş sıkmanın verdiği zararlarda bu aşırı miktarda artan çiğneme kuvvetinden kaynaklanır.

Sık Sorulan Sorular

• Diş sıkma kendi kendine geçer mi?
• Çocuklarda görülen diş sıkma genellikle büyüme sürecinde tedaviye gerek kalmadan kendiliğinden düzelir. Ancak yetişkinlerde stres, çene yapısı veya diş eksikliği gibi nedenlerle devam ettiği için bir diş hekimi müdahalesi gerektirir. Tam olarak geçmesi mümkün değildir ancak semptomları azaltılabilir.
• Gece plağı diş sıkmayı tamamen tedavi eder mi?
• Gece plağı diş sıkma eylemini doğrudan durdurmaz; ancak uygulanan yüksek kuvvetin dişlere, çene kemiğine ve ekleme zarar vermesini önler. Dişlerin aşınmasını engellemek için koruyucu bir kalkan görevi görür.
• Diş sıkma botoksu (Masseter Botoks) nedir ve ne kadar süre etkilidir?
• Çene kasına (masseter) yapılan botoks uygulaması, kasın aşırı kasılma gücünü hafifleterek çeneyi rahatlatır. Etkisi kişiden kişiye değişmekle birlikte genellikle 4-6 ay sürer ve düzenli tekrarlandığında kas zamanla gücünü kaybeder.
• Diş sıkmak baş ve kulak ağrısı yapar mı?
• Evet. Şakak ve çene kaslarındaki aşırı gerginlik, başın yan bölgelerinde hafif/orta şiddetli baş ağrılarına yol açabilir. Ayrıca çene eklemi kulağa çok yakın konumda olduğu için kulakta bir rahatsızlık olmamasına rağmen kulak ağrısı şeklinde hissedilebilir.
• Diş sıktığımızı uykuda nasıl anlarız?
• Uykudan uyandığınızda çene ve yanak kaslarınızda yorgunluk/ağrı hissi, şakaklarda baş ağrısı, dişlerde hassasiyet veya uyku partnerinizin gıcırdatma sesini duyması en belirgin işaretlerdir.
• Bu alanda tavsiye edebileceğiniz bir diş hekimi var mıdır?
• Ülkemizde çene eklemi üzerinde en yetkin isimlerden biri Prof.Dr.Hanefi Kurt hocadır. Aşırı derecede diş sıkmanın meydana getirdiği olumsuzlukların tedavisi için Hanefi hocayı tavsiye ederim.

Yazar: Dt. Muhammet Hekim
Son güncelleme: 15 Eylül 2026

Bu sayfada yer alan bilgiler tanı ve tedavi amaçlı değildir. Şikayetleriniz için mutlaka bir diş hekimine başvurunuz.

Kaynaklar:

https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/892050

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/734881

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4863554